Thursday, May 19, 2011

ြမန်မာ့​စာဆို​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်

ြမန်မာ့​စာဆို​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်
(၁၂၅၆-၁၃၂၈)
​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်သည်ြမနမာစာဆိုတစ်ဦး​ပီသလှသည်။ ြမန်မာစာကိုဆို​ေြပာ​ေဟာြပနိုင်သူတစ်ဦး​ြဖစ်သည်။ ဦး​ေမာင်​ေမာင်တင် (မဟာဝိဇ္ဇာ) ၏အမှတ်တရပုဂ္ဂိုလ်များ​တွင်​ေရွှြပည်ဦး​တင်အ​ေြကာင်း​ကိုအမှတ်ထင်ထင်​ေရး​သား​ခဲ့​သည်။

အမှတ်တရစာဆို
​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်သည်၁၃၂ဂခုနှစ်၊​ နတ်​ေတာ်လဆန်း​၁ရက်စာဆို​ေတာ်​ေန့​တွင်မန္တ​ေလး​ဒါး​တန်း​ရပ်​ေနအိမ်တွင်ရုတ်တရက်ကွယ်လွန်ခဲ့​ရှာသည်။ ြမန်မာစာဆိုြမန်မာမှုကို​ေရး​ြပရံုမကဆိုြပနိုင်သူဟုထင်ရှား​ခဲ့​သည်။ ရာမရကန်ကိုအသင်အြပြပည့်​ဝပိုင်နိုင်မျှမကရကန်ဆိုပံုဆိုဟန်ကိုလက်​ေတွ့​ကျကျဆိုြပနိုင်သူဆရာတစ်ဦး​ြဖစ်သည်။
​ေဝဿန္တရာဇာတ်​ေတာ်ြကီး​ကိုဂါထာတစ်​ေထာင်ြဖင့်​ရွတ်ဆို​ေဟာ​ေြပာနိုင်သူြဖစ်သည်။ “​ေရွှြပည်တိုက်​ေရွှြပည်ကိုယ်​ေတာ်​ေလး​”ဟူ၍​ေကျာ်ြကား​ထင်ရှား​သည်။ သိဉ္ဇည်း​မင်း​ြကီး​နှင့်​ဖုဿတိမိဖုရား​တို့​အ​ေြကာင်း​ကိုတည်တည်တံ့​တံ့​ခံ့​ခံ့​ညား​ညား​ေဟာြကား​ြပခဲ့​သည်။
​ေဝဿန္တရာနှင့်​မဒ္ဒီ​ေဒဝီတို့​ေြပာဆိုပံုဆိုဟန်ကိုမူနန်း​ဆန်စွာ​ေြပာြပ​ေလ့​ရှိသည်။ သား​ေတာ်ဇာလီနှင့်​သမီး​ေတာ်ကဏှာစိန်တို့​ေဟာကွက်မှာကား​သနား​စရာကရုဏာရသအြပည့်​အဝ​ေဟာ​ေြပာခဲ့​ရာစွယ်စံုရစာဆိုတစ်ဦး​အြဖစ်ထူး​ထူး​ြခား​ြခား​ေကျာ်ြကား​ခဲ့​သည်။
အမှတ်တရစာဆိုသည်စာဆို​ေတာ်​ေန့​မှာပင်အမှတ်တရကွယ်လွန်ခဲ့​သည်ကိုြပန်လည်အမှတ်တရ​ေရး​ြပ​ေနရြခင်း​ြဖစ်ပါသည်။

တက္ကသိုလ်ဆရာတစ်ဦး​
​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်သည်တက္ကသိုလ်ဆရာတစ်ဦး​လည်း​ြဖစ်သည်။ မန္တ​ေလး​တက္ကသိုလ်သီး​ြခား​တည်​ေထာင်လာ​ေသာအခါ၁၉၅ဂခုနှစ်မှပင်စတင်ကာသု​ေတသန​ေဟာ​ေြပာပို့​ချ​ေပး​ခဲ့​ရာအမှတ်တရအသံသွင်း​ယူခဲ့​ရာြကိုး​ေခွ​ေပါင်း​၂ရ​ေခွခန့်​ရှိခဲ့​သည်။ ြမန်မာကဗျာရတုရကန်အဲအန်သီဆိုမှုများ​ကိုပါအမှတ်တရအသံသွင်း​ယူထား​ခဲ့​သည်။
မန္တ​ေလး​တက္ကသိုလ်ြပင်ဦး​လွင်စစ်တက္ကသိုလ်များ​တွင်စာ​ေပပညာ​ေဟာ​ေြပာပို့​ချ​ေပး​ခဲ့​သည်။ ​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်သည်တက္ကသိုလ်တွင်ပညာမသင်ခဲ့​ရ​ေသာ်လည်း​တက္ကသိုလ်များ​တွင်​ေအာင်ြမင်​ေသာဆရာတစ်ဆူြဖစ်ခဲ့​ပါသည်။ မန္တ​ေလး​ြမို့​ဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံတွင်ြမန်မာစာ၊​ ြမန်မာရာဇဝင်ကိုသင်ြပခဲ့​သူြဖစ်သည်။

ပညာရှင်သု​ေတသီ
မန္တ​ေလး​ြမို့​နှင့်​ပတ်သက်​ေသာရတနာနဒီ​ေမာ်ကွန်း​ကိုတက္ကသိုလ်ဆရာများ​ကနည်း​ခံ​ေလ့​လာရန်လာြကရာ​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်ကမန္တ​ေလး​ေတာင်​ေြခမှစ၍ြမစ်​ေတာ်တူး​ေဖာ်ရာြပ​ေသာြမစ်​ေတာ်ပံုပုရပိုက်ြကီး​နှင့်​တကွ​ေဟာ​ေြပာပို့​ချလက်​ေတွ့​ြပသ​ေပး​ခဲ့​သည်။
ဆရာြကီး​သည်စာ​ေတွ့​လက်​ေတွ့​မျက်​ေတွ့​ပို့​ချ​ေလ့​ရှိပါသည်။ ဦး​တိုး​၏ရာမရကန်မှသဇင်ပန်း​ဘွဲ့​ကိုရွတ်ဆိုရှင်း​ြပရာတွင်ကျွမ်း​ကျင်နိုင်နင်း​နှံ့​စပ်လှပါသည်။
မန္တ​ေလး​၊​ မတ္တရာ၊​ စဉ့်​ကူး​နယ်စကျင်​ေတာင်​ေပါ်တက်​ေရာက်​ေလ့​လာရာတွင်​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်သည်တပည့်​များ​နှင့်​အတူပါဝင်ခဲ့​သည်။ ​ေကျာက်ဆည်ဓာတ်​ေတာ်​ေတာင်တက်ရာတွင်ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ခဲ့​သည်။ မန္တ​ေလး​ပတ်ဝန်း​ကျင်တခွင်​ေလ့​လာ​ေရး​ခရီး​ထွက်ြကရာတွင်ဆရာြကီး​အြမဲပါဝင်လိုက်ပါ​ေလ့​ရှိြပီး​စာ​ေပမစပ်သမိုင်း​မတင်ရ​ေသး​ေသာမှတ်တမ်း​မှတ်ရာများ​ကို​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်ထံမှရယူမှတ်သား​နိုင်ခဲ့​ြကပါသည်။ ​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်သည်ပညာရှင်သု​ေတသီတစ်ဦး​အြဖစ်အထူး​ဂုဏ်ြပုမှတ်တမ်း​တင်ထိုက်​ေပသည်။
“အမိြမန်မာြပည်”အ​ေြကာင်း​ကိုညရနာရီမှ၁၂နာရီမက​ေဟာြပ​ေလ့​ရှိ​ေြကာင်း​သိရပါသည်။

ကျမ်း​ြပုဆရာရာဇဝင်ဆရာ
​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်သည်ရာဇဝင်စာတင်ခဲ့​သူြဖစ်သည်။

မှန်နန်း​ရာဇဝင်​ေတာ်က​ေလး​
စစ်ကိုင်း​ေတာင်သမိုင်း​တို့​ကိုြပုစု​ေရး​သား​ထား​ခဲ့​သည်။ ​ေရှး​စာစုများ​စုစည်း​ြပီး​စာ​ေပ​ေလာကစာအုပ်ကိုထုတ်​ေဝခဲ့​သည်။ ​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်သည်ြမန်မာစာ​ေပရှာ​ေဖွ​ေလ့​လာမှတ်သား​ထား​သမျှ​ေဆာင်း​ပါး​များ​စွာ​ေရး​သား​ထား​ခဲ့​ပါသည်။

မန္တ​ေလး​သုတဝဎုနစာတမ်း​၊​ ဟံသာဝတီမဂ္ဂဇင်း​၊​ သူရိယမဂ္ဂဇင်း​များ​တွင်ဆရာ့​ေဆာင်း​ပါး​စာများ​ကိုမှတ်သား​ေလ့​လာရပါသည်။
ရှုမဝ၊​ ြမဝတီ၊​ ​ေငွတာရီမဂ္ဂဇင်း​များ​တွင်စဉ်ဆက်မြပတ်​ေရး​သား​ခဲ့​သည်။


ြမဝတီမင်း​ြကီး​ဦး​စ၏စာ​ေပဂီတကိုရှာ​ေဖွသု​ေတသနြပု​ေရး​သား​ြပုစုခဲ့​သည်။ “ြမဝတီစာ​ေပဂီတ”စာအုပ်အြဖစ်ထုတ်​ေဝခဲ့​သည်။
​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်-
“ြမဝတီမင်း​ြကီး​မှာသီချင်း​သီဆိုမှု၊​ တီး​မှု၊​ ​ေရး​သား​မှုတို့​တွင်ထိပ်ဆံုး​သို့​ေရာက်​ေသာပါရဂူတစ်​ေယာက်ြဖစ်​ေလသည်”ဟူ၍သံုး​သပ်ဆံုး​ြဖတ်ထား​ခဲ့​ေပသည်။
​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်ကပင်-
“​ေမာင်စမှာစစ်ကိုင်း​ြမို့​အ​ေနာက်ဖျား​အစီခံ​ေခါ်​ေသာရွာငယ်က​ေလး​မှာ​ေနထိုင်ရ​ေြကာင်း​ကို​ေရှး​စာဆိုအမှတ်အသား​တစ်ခုမှာ​ေတွ့​ရသည်”ဟူ၍ြမဝတီစာ​ေပဂီတစာအုပ်တွင်​ေဖာ်ြပထား​သည်။
ြမန်မာ့​နန်း​ဓ​ေလ့​ဗဟုသုတြကွယ်ဝသည်။ သဥ္ဇာလီ​ေဝါဟာရနှင့်​ပတ်သက်၍​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်၏အယူအဆတင်ြပချက်သည်ခိုင်မာတိကျလှသည်။
“သဥ္ဇာလီမှာထိုင်ရန်​ေနရာကိုြကိမ်ခတ်၍လုပ်ရမည်။ အင်း​ပျဉ်မှာလည်း​ြကိမ်ခတ်၍လုပ်ရမည်စသည်ြဖင့်​နန်း​ေတာ်ကပစ္စည်း​များ​လုပ်​ေဆာင်ရန်ဘိုး​ေတာ်ဘုရား​ကအ​ေမး​ေတာ်ကို​ေြဖ​ေသာ​ေမာင်း​ေထာင်သာသနာပိုင်ဆရာ​ေတာ်၏အ​ေမး​ေတာ်​ေြဖစာတမ်း​မှာသိသာလှရကား​သဥ္ဇလီသည်ထိုင်ရန်​ေနရာြဖစ်သည်ကိုမှတ်ရမည်”

​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်ဘဝြဖစ်စဉ်အကျဉ်း​
​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်ကိုမန္တ​ေလး​ြမို့​အ​ေနာက်ြပင်​ေမဃဂီရိရပ်တွင်အဖြမို့​သူြကီး​ဦး​ေငွပု၊​ အမိ​ေဒါ်ြမစ်တို့​မှသက္ကရာဇ်၁၂၅၆ခုနှစ်ကဆုန်လဆုတ်၁၁ရက်အဂင်္ါ​ေန့​တွင်​ေမွး​ဖွား​ခဲ့​သည်။ ​ေမွး​ချင်း​ဟူ၍အ​ေဖတူအ​ေမကွဲ​ေမဃဂီရိြမို့​မသူြကီး​ေဟာင်း​ဦး​ကိုြကီး​ေခါ်ညီတစ်​ေယာက်သာလျှင်ရှိခဲ့​သည်။
​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်သည်ငယ်စဉ်ကမန္တ​ေလး​ြမို့​ြပင်လက်နက်တိုက်ဝန်ဦး​ေအာင်မင်း​တည်​ေထာင်​ေသာဓမ္မရာမတိုက်တွင်ပညာစတင်သင်ယူခဲ့​သည်။ ထို့​ေနာက်တွင်မန္တ​ေလး​ြမို့​အ​ေနာက်ြပင်ဆင်ဆဲတိုက်သစ်တွင်ရှင်သာမ​ေဏဘဝြဖင့်​ဆက်လက်ပညာသင်ယူပါသည်။ ၅နှစ်သား​တွင်လူထွက်၍အသက်၁ဂနှစ်ြပည့်​ေသာအခါတွင်မူပဥ္ဇင်း​တက်ခဲ့​သည်။ ​ေဟမာသီဝန်တိုက်တွင်လည်း​ြကာြမင့်​စွာပညာဆည်း​ပူး​ခဲ့​သည်။

​ေရွှြပည်ဆရာြကီး​၏လက်ဦး​ဆရာများ​မှာ​ေဟမာသီဝန်ဆရာ​ေတာ်နှင့်​ဆင်တဲဆရာ​ေတာ်တို့​ြဖစ်ပါသည်။
ဆရာဦး​ဘတင်နှင့်​ပတ်သက်၍အမည်နာမ​ေရှ့​တွင်“​ေရွှြပည်”စကား​လံုး​အဘယ်​ေြကာင့်​သံုး​စွဲ​ေခါ်​ေဝါ်သည်ကိုလည်း​ေကာင်း​၊​ အနုပညာ​ေရး​၊​ နိုင်ငံ​ေရး​နယ်ပယ်တွင်ဆရာြကီး​ဦဘတင်အဘယ်ပံုပါဝင်စွမ်း​ေဆာင်ခဲ့​သည်ကိုလည်း​ေကာင်း​၊​ သား​ြဖစ်သူကိုယ်တိုင်ြမန်မာစာ​ေပ​ေလာကစာအုပ်နိဒါန်း​ (င) အက္ခရာတွင်ဤသို့​ြပည့်​ြပည့်​စံုစံုတင်ြပထား​ေလသည်။
“​ေရွှြပည်ြကီး​နီး​ေအာင်ပင်လှမ်း​နန်း​ေရွှရိပ်လှံု​ေရွှဘိုဟံသာကွန်း​မှာလယွန်း​နက်ကယ်စီြပဿဒ်ဆီက”အစချီသည့်​သီချင်း​သည်မန္တ​ေလး​ြမို့​တွင်ြပန့်​နှံ့​ေခတ်စား​ခဲ့​ဖူး​ပါသည်။
ထိုသီချင်း​ြပန့်​နှံ့​ေနစဉ်က​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်မှာအသက်၂ဝခန့်​ရှိပါြပီ။ ​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်ပညာသင်သည့်​ေကျာင်း​မှာ​ေရွှြပည်ရပ်တွင်ရှိပါသည်။ ​ေရွှြပည်ရပ်မှာ​ေရွှြပည်ြမင်း​တပ်အစုသား​ေနထိုင်ရာအရပ်ြဖစ်​ေပသည်။

သို့​ြဖစ်ရာအရပ်ကိုအ​ေြကာင်း​ြပု၍လည်း​ေကာင်း​၊​ ​ေရွှြပည်သီချင်း​ကိုအစွဲြပု၍လည်း​ေကာင်း​၊​ “​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်”ဟူ၍တွင်စမှတ်ြပုလာြခင်း​ြဖစ်ပါသည်။
​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်ရဟန်း​ဘဝတွင်စာချြခင်း​၊​ ဓမ္မကထိကအြဖစ်ြဖင့်​တရား​ပွဲစဉ်အများ​အြပား​ေဟာြကား​ြခင်း​၊​ သံဃာသမဂ္ဂီအသင်း​ေခါင်း​ေဆာင်အြဖစ်ပင်နီသကင်္န်း​ဝတ်ကာဝံသာနုနိုင်ငံ​ေရး​လှုပ်ရှား​မှုြပုြခင်း​တို့​ကား​ေြပာင်း​လွဲ​ေရွှ့​လျား​ေနသည့်​အချိန်အခါနှင့်​အမျှပင်ြဖစ်၏။ ရဟန်း​ယတ်၉ဝါအရတွင်လူထွက်ပါသည်။ ထို့​ေနာက်အမျိုး​သား​နိုင်ငံ​ေရး​အတွင်း​ဝင်​ေရာက်ကူး​ေြပာင်း​ခဲ့​ပါသည်ဟု​ေဖာ်ြပထား​သည်။ ​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်သည်အမျိုး​သား​ေကျာင်း​များ​တည်​ေထာင်မှုနှင့်​ပတ်သက်၍စိတ်ဓာတ်ြမှင့်​တင်လွန်း​သည်။ မန္တ​ေလး​ြမို့​ဗဟိုအမျိုး​သား​ေကျာင်း​ြကီး​စတင်ြပုစုပျိုး​ေထာင်ရာ၌ကိုယ်တိုင်ပါဝင်​ေဆာင်ရွက်ရံုမျှမကြမန်မာနှင့်​ရာဇဝင်ဆရာအြဖစ်ပါတာဝန်ယူ၍ထမ်း​ရွက်ခဲ့​သည်။ အမျိုး​သား​ေကျာင်း​ေပါ်၌အလွန်သံ​ေယာဇဉ်ြကီး​၍သား​သမီး​များ​ကိုပင်ထို​ေကျာင်း​မှလွဲ၍အြခား​ေကျာင်း​တွင်ထား​ေလ့​မရှိ​ေပ။

​ေကျာင်း​ဆရာဘဝတွင်၁ဝနှစ်မျှထမ်း​ေဆာင်ြပီး​ေနာက်နိုင်ငံ​ေရး​သမား​ဘဝကိုလံုး​လံုး​လျား​လျား​ခံယူ​ေရာက်ရှိသွား​သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ြကီး​ြဖစ်ကာနီး​တွင်တစ်ြကိမ်၊​ စစ်ြပီး​ေနာက်ပိုင်း​၌တစ်ြကိမ်နှစ်ြကိမ်တိုင်တိုင်မန္တ​ေလး​ြမို့​ြမူနီစပယ်လူြကီး​အြဖစ်လုပ်​ေဆာင်ခဲ့​ေသး​သည်။ လွှတ်​ေတာ်အမတ်အြဖစ်လည်း​ေဆာင်ရွက်ခဲ့​သည်။
မန္တ​ေလး​အ​ေရး​ပိုင်ဘာရင်တန်လက်ထက်တွင်ပုဒ်မ (၅) ြဖင့်​အဖမ်း​ခံခဲ့​ရသည်မှာလွတ်လပ်​ေရး​မရမီ၅ရက်အလိုမှလွတ်​ေြမာက်ခဲ့​သည်။
ြမန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်​ေရး​ရြပီး​ေနာက်ပိုင်း​တွင်မူ​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်သည်စာ​ေပ​ေဟာ​ေြပာပွဲများ​တွင်​ေဟာ​ေြပာြခင်း​၊​ မဂ္ဂဇင်း​အ​ေစာင်​ေစာင်တွင်လူမှု​ေရး​ကိစ္စတို့​တွင်ပါဝင်ကူညီြခင်း​တို့​ကိုစိတ်အား​ထက်သန်စွာ​ေဆာင်ရွက်ခဲ့​သည်။ ထို့​ြပင်နိုင်ငံ့​တာဝန်ဝတ္တရား​များ​ြဖစ်​ေသာမန္တ​ေလး​ြမို့​ဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံ​ေကျာင်း​ြမန်မာစာ​ေပဌာနမှူး​တာဝန်ယူခဲ့​သည်။
သမိုင်း​သု​ေတသန​ေကာ်မရှင်သု​ေတသနဌာနမှူး​ (ဂီတ) တာဝန်​ေကျပွန်ခဲ့​သည်။
မန္တ​ေလး​ပန်တျာနှင့်​အနုပညာ​ေကျာင်း​ေကျာင်း​အုပ်ြကီး​အြဖစ်ထမ်း​ေဆာင်ခဲ့​သည်။

၁၃၂ဂခုစာဆို​ေတာ်​ေန့​တွင်စာ​ေပပညာရှင်​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်သည်စာ​ေပ​ေဟာ​ေြပာပွဲတစ်ခုြပီး​၍​ေဟာ​ေြပာပွဲတစ်ခုသွား​ခါနီး​တွင်ကွယ်လွန်ခဲ့​ရရှာသည်။ အမျိုး​သား​စာဆိုပီသ​ေြကာင်း​ကိုသမိုင်း​ကသက်​ေသတည်ခဲ့​သည့်​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်ပင်ြဖစ်​ေပသည်။
​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်သည်ြမန်မာစာြမန်မာမှုြမန်မာ့​ယဉ်​ေကျး​မှုဗဟုသုတြကွယ်ဝလွန်း​သူြဖစ်သည်။ စာ​ေတွ့​လက်​ေတွ့​မျက်​ေတွ့​ကျွမ်း​ကျင်သည်။ ြမန်မာစာ​ေပြမန်မာမှုသမိုင်း​နှင့်​ြမန်မာ့​ဂီတ​ေလာကတွင်မ​ေမ့​နိုင်​ေမာ်ကွန်း​တင်ထိုက်သူအြဖစ်ဂုဏ်ြပုမှတ်တမ်း​တင်အပ်​ေပသည်။ ။

ကျမ်း​ညွှန်း​
အမှတ်တရပုဂ္ဂိုလ်များ​-
ဦး​ေမာင်​ေမာင်တင် (မဟာဝိဇ္ဇာ)
ြမဝတီစာ​ေပဂီတ-​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်
ြမန်မာစာ​ေပ​ေလာကနိဒါန်း​-​ေရွှြပည်ဦး​ဘတင်
ြမန်မာစာ​ေပ၊​ ြမန်မာစကား​ေြပပညာရှင်
ြမန်မာစာ​ေပြမန်မာစကား​ေြပပညာရှင်သည်ြမန်မာစာပါ​ေမာက္ခဦး​ေမာင်​ေမာင်ြကီး​ကိုဆိုလို​ေပသည်။ ြမန်မာစာဌာနပါ​ေမာက္ခများ​တွင်ြမန်မာစကား​ေြပသင်ြကား​ေရး​ကိုဦး​စား​ေပး​လမ်း​ညွှန်ခဲ့​ေသာစာ​ေပပညာရှင်တစ်ဦး​ြဖစ်​ေပသည်။

No comments:

Post a Comment