Sunday, May 8, 2011

ဦး​ထွန်း​ေဖ

ဦး​ထွန်း​ေဖ (၁၂၆၂ - ၁၃၃၆)

​ေမာင်သုတ အမည်ခံ ဗိုလ်မှူး​ ဘ​ေသာင်း​ (မဟာ ဝိဇ္ဇာ၊​ ​ေရွှတံဆိပ်ရ) ြပုစုကာ ဦး​ခင်​ေအး​ (​ေမာင်ခင်မင်၊​ ဓနုြဖူ) ပါ​ေမာက္ခ၊​ ြမန်မာစာ ဌာန၊​ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် တည်း​ြဖတ် ြဖည့်​စွက်တဲ့​ ပဥ္စမအြကိမ် ၁၊​ ဩဂုတ်၊​ ၂၀၀၂၊​ ရာြပည့်​ စာအုပ်တိုက်ထုတ် 'စာဆို​ေတာ်များ​ အတ္ထုပ္ပတ္တိ' က ဦး​ထွန်း​ေဖ (၁၂၆၂ - ၁၃၃၆) အ​ေြကာင်း​ကို ြပန်လည် ကူး​ယူ ​ေဖာ်ြပတာ ြဖစ်ပါတယ်။

ဦး​ထွန်း​ေဖသည် မိတ္ထီလာခရိုင်၊​ မလှိုင်ြမို့​နယ် သရက်​ေကာင်း​ပင်ရွာ ဇာတိြဖစ်၍ ၁၂၆၂ ခုနှစ်၊​ ဝါ​ေခါင်လဆန်း​ ၁၁ ရက် (၁၉၀၀ ြပည့်​နှစ်၊​ ဩဂုတ်လ ၅ ရက်) ​ေန့​တွင် ဖွား​ြမင်သည်။ ဖခင်မှာ ​ေြမတိုင်း​စာ​ေရး​၊​ ရိုး​ကန်ရွာ အထူး​အာဏာရ တရား​သူြကီး​ ဦး​ဘိုး​လှ ြဖစ်၍၊​ မိခင်မှာ ​ေဒါ်နန်း​ေအး​ ြဖစ်သည်။

ဦး​ထွန်း​ေဖသည် မိတ္ထီလာ ​ေအဘီအမ်​ေကျာင်း​တွင် စတင် ပညာ ဆည်း​ပူး​သည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် မန္တ​ေလး​ြမို့​ ဗုဒ္ဓသာသနာနုဂ္ဂဟ​ေကျာင်း​မှ ဆယ်တန်း​ ​ေအာင်ြမင်သည်။ ထို့​ေနာက် ရန်ကုန် ​ေကာလိပ်တွင် ဆက်လက် ပညာ ဆည်း​ပူး​ြပီး​ ၁၉၂၀ ြပည့်​နှစ်တွင် ​ေပါ်​ေပါက်​ေသာ ပထမ တက္ကသိုလ် သပိတ်တွင် ​ေခါင်း​ေဆာင် တဦး​ အြဖစ် ပါဝင်သည်။ သပိတ် ​ေခါင်း​ေဆာင် ၂၆ ဦး​ ​ေကာ်မတီတွင် ​ေကာ်မတီဝင် တဦး​အြဖစ် ​ေရွး​ချယ်ခံရသည်။

၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ​ေရွှဘိုြမို့​ အမျိုး​သမီး​ေကျာင်း​၊​ ဘိုက​ေလး​ြမို့​ အမျိုး​သား​ ​ေကျာင်း​တို့​တွင် ​ေကျာင်း​ဆရာ အြဖစ် အမှုထမ်း​သည်။ ဦး​ထွန်း​ေဖသည် ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် သတင်း​စာ ​ေလာကသို့​ စတင် ဝင်​ေရာက်သည်။ ဘား​မား​ေအာ့​ဗဇာဘား​ အဂင်္လိပ် သတင်း​စာတွင် သတင်း​ေထာက်၊​ ြမန်မာ့​အလင်း​ သတင်း​စာတွင် ​ေန့​စား​ သတင်း​ေထာက် အြဖစ် ​ေဆာင်ရွက်သည်။ ဂျီစီဘီ​ေအ နှစ်ြခမ်း​ကွဲသည့်​ အချိန်တွင် သတင်း​ အ​ေရး​ေကာင်း​သည့်​ အတွက် သူရိယ ဦး​လှ​ေဖက ​ေခါ်ယူြပီး​၊​ သူရိယ သတင်း​စာတွင် သတင်း​ေထာက် အြဖစ် ခန့်​ထား​သည်။ ဦး​ထွန်း​ေဖသည် သူရိယ သတင်း​စာတွင် သတင်း​ေထာက်၊​ သတင်း​ေထာက်ချုပ်၊​ ညအယ်ဒီတာ ဟူ၍ တာဝန် အဆင့်​ဆင့်​ ​ေဆာင်ရွက်ခဲ့​သည်။ '​ေမာင်' ဟူ​ေသာ က​ေလာင် အမည်ြဖင့်​လည်း​ စာ​ေပ ​ေဝဖန်​ေရး​ ​ေဆာင်း​ပါး​များ​ ​ေရး​သား​ခဲ့​သည်။

ဦး​ထွန်း​ေဖ၏ အမှတ်တရ လုပ်​ေဆာက်ချက် တခုမှာ လယ်သမား​ ​ေခါင်း​ေဆာင်ြကီး​ ဆရာစံ မကွယ်လွန်မီ ​ေထာင်ထဲတွင် ​ေတွ့​ဆံု ညှိနှိုင်း​ြပီး​ ဆရာစံ၏ ​ေဆး​ကျမ်း​များ​မှ ရ​ေသာ စာမူခြဖင့်​ ဆိုရှယ်လစ် ဝါဒ ဆိုင်ရာ စာအုပ်များ​ ဝယ်ယူ၍ ဆရာစံ ပိဋကတ်တိုက်ကို တည်​ေထာင်ြခင်း​ ြဖစ်သည်။ ဦး​ထွန်း​ေဖ ကိုယ်တိုင်လည်း​ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ ဆိုင်ရာ စာအုပ်များ​ကို ြမန်မာဘာသာ ြပန်ဆိုခဲ့​သည်။

၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ြမန်မာ့​ေန့​စဉ် အယ်ဒီတာ အြဖစ် ​ေဆာင်ရွက်ြပီး​၊​ ဂျပန်​ေခတ် ၁၉၄၂ ခုနှစ်က စ၍ ဗမာ့​ေခတ် သတင်း​စာ အယ်ဒီတာချုပ် အြဖစ် ၁၉၄၆ ခုနှစ် အထိ ​ေဆာင်ရွက်သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် တိုကျို၌ ကျင်း​ပ​ေသာ မဟာ အ​ေရှ့​အာရှတိုက် သတင်း​စာ ညီလာခံသို့​ တက်​ေရာက်ခဲ့​သည်။

စစ်ြပီး​ချိန်တွင် ဟံသာဝတီ သတင်း​စာ အယ်ဒီတာချုပ် အြဖစ် ၁၉၄၆ ခုမှ ၁၉၄၈ ခု အထိ ​ေဆာင်ရွက်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ြမန်မာနိုင်ငံ သတင်း​စာဆရာ အသင်း​ ဥက္ကဋ္ဌ အြဖစ် ​ေဆာင်ရွက်သည်။ ြဗိတိန်နိုင်ငံနှင့်​ အ​ေမရိကန် ြပည်​ေထာင်စုသို့​ သတင်း​စာ ကိုယ်စား​လှယ် အြဖစ် သွား​ေရာက်ရသည်။

ဦး​ထွန်း​ေဖသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဥပ​ေဒြပု လွှတ်​ေတာ်သို့​ ဟသင်္ာတ အ​ေနာက်ပိုင်း​မှ လွှတ်​ေတာ် အမတ်အြဖစ် ​ေရွး​ေကာက် တင်​ေြမှာက်ခံရသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ စ၍ ြပန်ြကား​ေရး​ ဝန်ြကီး​၊​ သာသနာ​ေရး​ ဝန်ြကီး​၊​ ယဉ်​ေကျး​မှု ဝန်ြကီး​ တာဝန်များ​ကို ယူခဲ့​ြပီး​ ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဝန်ြကီး​ အဖွဲ့​မှ နုတ်ထွက်သည်။

၁၉၅၃ ခုနှစ်၊​ ​ေအာက်တိုဘာလတွင် ထွန်း​ေန့​စဉ် သတင်း​စာကို စတင် တည်​ေထာင်ြပီး​၊​ အယ်ဒီတာချုပ် အြဖစ် ​ေဆာင်ရွက်သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ​ေဒလီြမို့​၌ ကျင်း​ပ​ေသာ အ​ေရှ့​အာရှ ကွန်ဖရင့်​သို့​ တက်​ေရာက်ခဲ့​သည်။ ၁၉၆၀ ြပည့်​နှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ မနီလာြမို့​သို့​ သွား​ေရာက် ​ေလ့​လာခဲ့​သည်။

၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ြမန်မာနိုင်ငံ စာနယ်ဇင်း​ ​ေကာင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ အြဖစ် ​ေဆာင်ရွက်သည်။ ြပည်​ေထာင်စု အစိုး​ရ ရာထူး​ဝန် အဖွဲ့​ဝင် အြဖစ် ​ေဆာင်ရွက်ြပီး​၊​ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် အြငိမ်း​စား​ ယူသည်။ ဦး​ထွန်း​ေဖသည် ြမန်မာစာ ​ေကာ်မရှင် အဖွဲ့​ဝင် အြဖစ်လည်း​ ​ေဆာင်ရွက်သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွက် ကျ​ေရာက်​ေသာ အမျိုး​သား​ေန့​ ​ေရွှရတုသဘင် ကျင်း​ပ​ေရး​ ​ေကာ်မတီ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ အြဖစ် ​ေဆာင်ရွက်ြပီး​၊​ အမျိုး​သား​ေန့​ ​ေရွှရတု သဘင် ြပဇာတ်ကို ​ေရး​သား​ တင်ဆက်သည်။

ဦး​ထွန်း​ေဖသည် ဂျပန်သူလျှို၊​ ဆိုဗီယက် ဒီမိုက​ေရစီ ကိုယ့်​ေတွ့​များ​၊​ ရပ်စ်ြပူတင် (ပ၊​ ဒု) နှင့်​ တရုတ်ြပည် အတွင်း​ေရး​ ရာဇဝင် (​ေဒါက်တာ ဆွန်ယက်ဆင် အတ္ထုပ္ပတ္တိ) တို့​ကို ြမန်မာြပန်ဆိုခဲ့​သည်။ ၁၉၃၂ ခုတွင် 'ြမန်မာစာ အတ္ထုပ္ပတ္တိ' ကို ြပုစု ထုတ်​ေဝခဲ့​သည်။ ထိုစာအုပ် ဒုတိယ အြကိမ် ထုတ်​ေဝ​ေသာ အခါ 'ြမန်မာစာ နိဒါန်း​' ဟု အမည်​ေြပာင်း​ခဲ့​သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် 'အဘယ်​ေြကာင့်​ ြမန်မာစာ မတိုး​တက်သနည်း​' ဟူ​ေသာ စာအုပ်ကို ထုတ်​ေဝ၍ ြမန်မာစာ ဖွံ့​ြဖိုး​ တိုး​တက်​ေရး​ အတွက် ​ေဆွး​ေနွး​ခဲ့​သည်။

ဦး​ထွန်း​ေဖသည် ၁၃၃၆ ခုနှစ်၊​ တန်​ေဆာင်မုန်း​လဆန်း​ ၅ ရက်​ေန့​ (၁၉၇၄ ခုနှစ်၊​ နိုဝင်ဘာလ ၁၈ ရက်​ေန့​) တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ။

ကျမ်း​ကိုး​စာရင်း​
(၁) ဦး​ထွန်း​ေဖ။ ြမန်မာစာ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျဉ်း​ချုပ်။
(၂) ဦး​ထွန်း​ေဖ။ အဘယ်​ေြကာင့်​ ြမန်မာစာ မတိုး​တက်သနည်း​။
(၃) မလိခ။ ြမန်မာစာ​ေပ အဘိဓာန် ၃။ စာ ၁၁၉ - ၁၂၀။
(၄) ြမန်မာ့​ စွယ်စံုကျမ်း​ နှစ်ချုပ်၊​ ၁၉၇၈။ စာ ၁၈၄ - ၁၈၅။
(၅) သတင်း​စာ ဆရာြကီး​ ဦး​ထွန်း​ေဖနှင့်​ သူတို့​ အြမင်။ ]

No comments:

Post a Comment