Saturday, April 30, 2011

ဦး​ဒိန်ရတန်

ဒိန်ရတန်၊​ ဦး​ ( ခရစ် ၁၉၁၈ - ၁၉၉၂ )

သမိုင်း​ဝင် ပင်လံုစာချုပ် လက်မှတ်​ေရး​ထိုး​ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့​ေသာ ​ေခါင်း​ေဆာင်တစ်ဦး​ ြဖစ်သူ ဦး​ဒိန်ရတန်ကို အဖ ဦး​ရှ​ေကာန်ဂမ်နှင့်​ အမိ ​ေဒါ်ထင်​ေဆး​နန်တို့​ က ၁၉၁၈ ခုနှစ် တွင် ကချင်ြပည်နယ် မချမ်း​ေဘာြမို့​နယ် ခူလမ်း​ရွာ၌ ​ေမွး​ဖွား​သည်။ ​ေမွး​ချင်း​များ​တွင် ပဥ္စမ ​ေြမာက်သား​ ြဖစ်သည်။
ဦး​ဒိန်ရတန် ငယ်စဉ်က မချမ်း​ေဘာတွင် ပညာသင်ြကား​ရန်စာသင်​ေကျာင်း​မရှိသြဖင့်​ မိုင် ( ၂၃၀ ) ​ေကျာ်​ေဝး​ေသာ ြမစ်ြကီး​နား​ြမို့​သို့​ ​ေြခကျင်သွား​ြပီး​ ပညာသင်ြကား​ခဲ့​ရသည်။ အစ်ကိုြကီး​ ဦး​ ဒိန်ရခင်၏ ​ေထာက်ပံ့​မှုြဖင့်​ ြမစ်ြကီး​နား​ြမို့​ ​ေအဘီအမ် သာသနာြပု​ေကျာင်း​၌ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် သူငယ်တန်း​မှ စ၍ ပညာသင်ြကား​သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် သတ္တမတန်း​ ​ေအာင်ြမင်ြပီး​ေနာက် ​ေကျာင်း​ထွက်ြပီး​ ခူလမ်း​ရွာရှိ မိဘများ​ထံ ြပန်လည်​ေနထိုင်သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊​ နိုဝင်ဘာလမှ ၁၉၄၂ ​ေမလ အထိ မိုး​ေကာင်း​ြမို့​နယ် မရမ်း​ေကျး​ရွာတွင် ြကံ​ေတာသူ ဘဝြဖင့်​ အသက်​ေမွး​ခဲ့​သည်။ နယ်ချဲ့​ အဂင်္လိပ် လက်​ေအာက်မှ လွတ်​ေြမာက်​ေရး​အတွက် ၁၉၃၈ မှ စ၍ ဆမာဒူး​ဝါ ဆင်ဝါး​ေနာင်နှင့်​ အတူ ‘ဂျန်း​ေဖာကန်ဖန်ဖံု’ ကို နမ္မတီး​ေကျး​ရွာတွင် လျို့​ဝှက် စွာ ဖွဲ့​စည်း​တည်​ေထာင်ြပီး​ စည်း​ရံုး​ လှုပ်ရှား​ခဲ့​သည်။
ဦး​ဒိန်ရတန်သည် ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊​ ဇွန်လ ( ၃ )ရက်​ေန့​တွင် ​ေဒါ်အက်စ်ဘန်ထွယ်နှင့်​ အိမ်​ေထာင်ြပုသည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊​ ဧြပီလမှ ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊​ ဩဂုတ်လ အထိ ကား​မိုင်း​ြမို့​နယ် ​ေဂါရီရွာတွင် ဇနီး​၏ မိဘများ​ နှင့်​ အတူ ​ေနထိုင်ခဲ့​သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ် အဂင်္လိပ် အရပ်ဘက် အုပ်ချုပ်​ေရး​၌ ​ေတာင်အုပ်အြဖစ် အမှုထမ်း​ရသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ် ၊​ ဇွန်လတွင် ​ေတာင်အုပ်ရာထူး​မှ နုတ်ထွက်ြပီး​ ဗိုလ်ချုပ်​ေအာင်ဆန်း​ ဦး​ေဆာင်​ေသာ ဖဆပလ အဖွဲ့​ြကီး​နှင့်​ ပါဝင် လှုပ်ရှား​ခဲ့​သည်။
၁၉၄၇ ​ေဖ​ေဖာ်ဝါရီလ ( ၈ ) ရက်မှ ( ၁၂ ) ရက်​ေန့​အထိ ရှမ်း​ြပည်နယ် ပင်လံုြမို့​တွင် ကျင်း​ပြပုလုပ်​ေသာ ပင်လံုညီလာခံသို့​ ြမစ်ြကီး​နား​ေြမာက်ပိုင်း​ ကချင်လူထု ကိုယ်စား​လှယ်အြဖစ် တက်​ေရာက်ြပီး​ သမိုင်ဝင်ပင်လံုစာချုပ် လက်မှတ်​ေရး​ထိုး​ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့​သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ၊​ ဇူလိုင်လမှ ၁၉၅၁ ခုနှစ် အထိ ြမစ်ြကီး​နား​ြမို့​ ကချင် အမျိုး​သား​ ကွန်ဂရက်အဖွဲ့​ချုပ် အ​ေထွ​ေထွ အတွင်း​ေရး​မှူး​ချုပ် နှင့်​ ​ေတာင်တန်း​သား​များ​ စည်း​လံုး​ညီညွတ်​ေရး​ အဖွဲ့​ဝင် အြဖစ် ​ေဆာင်ရွက်ခဲ့​သည်။
ဦး​ဒိန်ရတန်သည် ၁၉၅၂ ခုနှစ် အ​ေထွ​ေထွ ​ေရွး​ေကာက်ပွဲတွင် ြမစ်ြကီး​နား​ေြမာက်ပိုင်း​ မဲဆန္ဒနယ် ပါလီမန် အမတ်အြဖစ် အ​ေရွး​ခံရြပီး​ ၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ စ၍ ကချင်ြပည်နယ်အစိုး​ရ ြပည်သူ့​ေငွစာရင်း​စစ် ​ေကာ်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ၊​ ၁၉၅၆ အ​ေထွ​ေထွ​ေရွး​ေကာက်ပွဲတွင် ြမစ်ြကီး​နား​ ​ေြမာက်ပိုင်း​ မဲဆန္ဒနယ် ပါလီမန် အမတ် အြဖစ် ြပန်လည်အ​ေရွး​ခံရြပီး​ ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊​ စက်တင်ဘာလမှ ၁၉၆၀ ြပည့်​နှစ် ၊​ မတ်လ အထိ ကချင်ြပည်နယ် အစိုး​ရြပည်နယ် ​ေကာင်စီ သဘာပတိ၊​ ြကံ​ေတာင်သူလယ်သမား​ ,အစည်း​အရံုး​ ဥက္ကဋ္ဌ စသည့်​တာဝန်များ​ ကို ထမ်း​ေဆာင်ခဲ့​သည်။ ၁၉၆၀ ြပည့်​နှစ် အ​ေထွ​ေထွ ​ေရွး​ေကာက်ပွဲတွင် ြမစ်ြကီး​နား​ေြမာက်ပိုင်း​ မဲဆန္ဒနယ် ပါလီမန် အမတ် အြဖစ် ထပ်မံ​ေရွး​ခံရြပီး​ ပါလီမန် အမတ် အြဖစ် ဆက်လက် ​ေဆာင်ရွက်ခဲ့​သည်။
ဦး​ဒိန်ရတန်သည် ​ေတာ်လှန်​ေရး​ အစိုး​ရလက်ထက် ၌ ​ေတာ်လှန်​ေရး​ ​ေကာင်စီ ၏ တာဝန်​ေပး​ချက်အရ ကချင်ြပည်နယ် ဦး​စီး​အဖွဲ့​ ဥက္ကဋ္ဌ စသည့်​တာဝန်များ​ကို ထမ်း​ေဆာင်ခဲ့​သည်။ ၁၉၆၀ ြပည့်​နှစ် အ​ေထွ​ေထွ​ေရွး​ေကာက်ပွဲတွင် ြမစ်ြကီး​နား​ေြမာက်ပိုင်း​ မဲဆန္ဒနယ်ပါလီမန် အမတ် အြဖစ် ထပ်မံ အ​ေရွး​ခံရြပီး​ ပါလီမန် အမတ်အြဖစ် ဆက်လက်​ေဆာင်ရွက်ခဲ့​သည်။
ဦး​ဒိန်ရတန်သည် ​ေတာ်လှန်​ေရး​ အစိုး​ရလက်ထက်၌ ​ေတာ်လှန်​ေရး​ ​ေကာင်စီ၏ တာဝန်​ေပး​ချက်အရ ကချင်ြပည်နယ် ဦး​စီး​အဖွဲ့​ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊​ မတ်လ ( ၂ ) ရက်​ေန့​မှ စ၍ ထမ်း​ေဆာင်ခဲ့​သည်။ ြမစ်ြကီး​နား​ြမို့​၌ ဘိန်း​ြဖတ် ​ေဆး​ရံု ( ယခု မူး​ယစ်​ေဆး​စွဲ ​ေရာဂါကု​ေဆး​ရံု ) တည်​ေဆာက်ကုသ​ေပး​ြခင်း​၊​ ဆရာ အတတ်သင်​ေကျာင်း​ ဖွင့်​လှစ်သင်ြကား​ေပး​နိုင်ြခင်း​နှင့်​ ြမစ်ြကီး​နား​ ဒီဂရီ​ေကာလိပ် တည်​ေထာင်နိုင်ြခင်း​တို့​သည် ဦး​ဒိန်ရတန်၏ ကချင်ြပည်နယ် ဖွံ့​ြဖိုး​တိ်ုး​တက်​ေရး​ ​ေဆာင်ရွက်ချက်များ​တွင် အပါအဝင် ြဖစ်သည်။ ထို့​ြပင် စီး​ပွား​ေရး​ ဖွံ့​ြဖိုး​တိုး​တက်မှုကို ​ေမျှာ်မှန်း​၍ နမ္မတီး​တွင် သြကား​စက် တည်​ေဆာက်​ေရး​ ​ေကာ်မတီ ဖွဲ့​စည်း​ြပီး​ ဥက္ကဋ္ဌ အြဖစ် ​ေဆာင်ရွက်ကာ နမ္မတီး​ သြကား​စက်ကို တည်​ေထာင်ခဲ့​သည်။
ဦး​ဒိန်ရတန်သည် ၁၉၇၀ ြပည့်​နှစ်တွင် လား​ရှိုး​ြမို့​၌ ဖွင့်​လှစ်​ေသာ စစ်ဗျူဟာ ​ေကာ်မတီ အဖွဲ့​ဝင်၊​ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့​စည်း​ေသာ အဖွဲ့​ဝင် ( ၉၇ ) ဦး​ ပါဝင်သည့်​ နိုင်ငံ​ေတာ်ဖွဲ့​စည်း​ပံု အ​ေြခခံ ဥပ​ေဒ ( မူြကမ်း​ ) ​ေရး​ဆွဲ​ေရး​ ​ေကာ်မရှင် အဖွဲ့​ဝင်၊​ ထို​ေကာ်မရှင်တွင် နိုင်ငံ​ေတာ် ဖွဲ့​စည်း​တည်​ေဆာက်ပံု အခန်း​ ( ၃ ) ကို အ​ေသး​စိတ်​ေရး​ဆွဲသည့်​ အဖွဲ့​ဝင် ( ၁၀ )ဦး​ပါ ​ေကာ်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ၊​ နိုင်ငံ​ေတာ် ဖွဲ့​စည်း​တည်​ေဆာက်ပံု အ​ေြခခံ ဥပ​ေဒ မူြကမ်း​ ရှင်း​လင်း​ေရး​ အဖွဲ့​ ၊​ အဖွဲ့​ခွဲ ( ၅ ) ဒုတိယ​ေခါင်း​ေဆာင်၊​ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဗဟိုလံုြခံု​ေရး​နှင့်​ အုပ်ချုပ်​ေရး​ ​ေကာ်မတီ အဖွဲ့​ဝင်၊​ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ကျင်း​ပ​ေသာ ြပည်လံုး​ကျွတ် ဆန္ဒခံယူပွဲ ကျင်း​ပ​ေရး​ ​ေကာ်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ စသည့်​တာဝန်များ​ကို ထမ်း​ေဆာင်ခဲ့​သည်။
ဦး​ဒိန်ရတန်သည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊​ ဇန်နဝါရီလ အတွင်း​ကျင်း​ပ​ေသာသ ပထမအြကိမ် ြပည်သူ့​လွှတ်​ေတာ် နှင့်​ ြပည်သူ့​ေကာင်စီ အဆင့်​ဆင့်​ ​ေရွး​ချယ်တင်​ေြမှာက်ပွဲတွင် ကချင်ြပည်နယ် ​ေနာင်မွန်း​ြမို့​နယ် ြပည်သူ့​လွှတ်​ေတာ်ကိုယ်စား​လှယ် အြဖစ် အ​ေရွး​ခံရြပီး​ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊​ မတ်လ ( ၂ ) ရက်​ေန့​တွင် ကျင်း​ပ​ေသာ ပထမအြကိမ် ြပည်သူ့​လွှတ်​ေတာ် အစည်း​အ​ေဝး​မှ နိုင်ငံ​ေတာ် ​ေကာင်စီဝင် အြဖစ် ​ေရွး​ေကာက်တင်​ေြမာက်ြခင်း​ ခံရသည်။ နိုင်ငံ​ေတာ် ​ေကာင်စီဝင် အြဖစ် ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊​ မတ်လ ( ၂ ) ရက်​ေန့​အထိ တာဝန်ထမ်း​ေဆာင်ခဲ့​သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဒုတိယအြကိမ် ြပည်သူ့​လွှတ်​ေတာ်နှင့်​ ြပည်သူ့​ေကာင်စီ အဆင့်​ဆင့်​ ​ေရွး​ချယ်တင်​ေြမှာက်ပွဲတွင် ကချင်ြပည်နယ် မချမ်း​ေဘာြမို့​နယ် ြပည်သူ့​လွှတ်​ေတာ်ကိုယ်စား​လှယ် အြဖစ် အ​ေရွး​ခံရြပီး​ ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊​ မတ်လ ( ၂ ) ရက်​ေန့​မှ ၁၉၈၂ ခုနှစ်အထိ ြပည်သူ့​လွှတ်​ေတာ်ကိုယ်စား​လှယ်အြဖစ် ဆက်လက်​ေဆာင်ရွက်ခဲ့​သည်။
ဦး​ဒိန်ရတန်သည် နိုင်ငံ့​တာဝန်များ​ကို ြကိုး​ပမ်း​ ​ေဆာင်ရွက်ခဲ့​ြခင်း​ေြကာင့်​ နိုင်ငံ​ေတာ်မှ ချီး​ြမှင့်​အပ်နှင်း​သည့်​ နိုင်ငံ့​ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့​ ( ပထမဆင့်​ ) ကို ရရှိခဲ့​သည်။ နိုင်ငံ​ေရး​ ​ေခတ်အဆက်ဆက်တွင် အာဏာပိုင်အဖွဲ့​အစည်း​များ​တွင် တာဝန်ယူခဲ့​ေသာ်လည်း​ လာဘ်​ေပး​လာဘ်ယူမှု ကင်း​ရှင်း​ြပီး​ ကိုယ်ကျိုး​စီး​ပွား​အတွက် မည်သည့်​ အခွင့်​အ​ေရး​ကိုမျှ မယူခဲ့​ေချ။
ြမန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်​ေရး​ြကိုး​ပမ်း​မှုတွင် တစ်တပ်တစ်အား​ ပါဝင်ခဲ့​ရံုမျှ မက တိုင်း​ရင်း​သား​ စည်း​လံုး​ညီညွတ်​ေရး​ကို စွမ်း​ေဆာင်ခဲ့​ေသာ ကချင်ြပည်နယ် ဦး​စီး​အဖွဲ့​ ဥက္ကဋ္ဌ​ေဟာင်း​၊​ အြငိမ်း​စား​နိုင်ငံ ​ေတာ် ​ေကာင်စီဝင်၊​ နိုင်ငံ့​ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့​ ( ပထမဆင့်​ ) ရ ဦး​ဒိန်ရတန်သည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊​ ဩဂုတ်လ ( ၆ ) ရက်​ေန့​တွင် ရန်ကုန်ြမို့​၌ ကွယ်လွန်ခဲ့​ေလသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး​ ​ေဒါ်အင်စ်ဘန်ထွယ်၊​ သား​ငါး​ေယာက်၊​ သမီး​နှစ်​ေယာက်ကျန်ရစ်သည်။ ၁။


ကျမ်း​ကိုး​စာရင်း​
၁။ ြမန်မာ့​စွယ်စံုကျမ်း​နှစ်ချုပ် ( ၁၉၉၃ )
စာ ၂၀၈ - ၂၀၉ ။

No comments:

Post a Comment